(એજન્સી) મિસોરી, યુ.એસ., તા.૧૯
તુર્કી અને અન્યત્ર ઘણા કુર્દ લોકો ૨૦ જાન્યુઆરીએ જ્યારે યુ.એસ. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પદ છોડશે ત્યારે ઉજવણી કરશે. ઇરાકના લોકોને યાદ હશે જ્યારે ેંજી વહીવટીતંત્રે તેમના સ્વાતંત્ર્ય લોકમત દરમિયાન તેમને છોડી દીધા હતા, જેનાથી ઈરાન, બગદાદ અને શિયા લશ્કરો એ હુમલો કર્યો હતો અને તુર્કીએ તેમની નાકાબંધી કરવાની ધમકી આપી હતી. તુર્કી પાસે તેના માનવાધિકારના ઉલ્લંઘન અંગે અમેરિકન હાલાકીનો ડર રાખવાનું ઓછું કારણ હતું કારણ કે તેણે હજારો કુર્દિશ તરફી પીપલ્સ ડેમોક્રેસી પાર્ટી (ૐડ્ઢઁ)ના કાર્યકરો અને તેમના ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓની ધરપકડ કરી જેલણે હવાલે કર્યા હતા. આ ઉપરાંત ટ્રમ્પે ઓક્ટોબર ૨૦૧૯માં પૂર્વોત્તર સીરિયામાં તુર્કીની સરહદથી યુએસ સૈનિકો પાછા ખેંચી લીધા, જેણે તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તાયિપ એર્દોગનને કુર્દિશ વસ્તી પર આક્રમણ કરવા માટે લીલીઝંડી આપી.
સીરિયામાં કુર્દિશ દળો, જેમણે થોડા સમય પહેલા જ દાઈશ વિરુદ્ધ સફળ જમીની ઝુંબેશ પૂર્ણ કરી હતી, પછી તેઓને એક કઠોર અને અણધાર્યા અમેરિકન વહીવટ દ્વારા દગો અપાયો.
તેથી મોટાભાગના કુર્દ લોકો વોશિંગ્ટનમાં ચૂંટાયેલા રાષ્ટ્રપતિ જો બાઈડેનના પદ સંભાળવાની રાહમાં છે. તુર્કીમાં, જ્યાં આશરે દુનિયાની અડધી કુર્દિશ વસ્તી છે, ઘણાને આશા છે કે નવો બાઇડન વહીવટ અંકારાને તેના લશ્કરી અભિયાનો બંધ કરવા અને કુર્દીસ્તાન વર્કર્સ પાર્ટી (ઁદ્ભદ્ભ) સાથે વાટાઘાટોના ટેબલ પર પાછા ફરવા દબાણ કરશે.
તેઓ આશા રાખે છે કે બાઇડેનની આગેવાની હેઠળનો વહીવટ શાંત રહેશે નહીં કારણ કે એર્દોગનની સરકાર તુર્કીમાં માનવ અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરી રહી છે અને સીરિયા અને ઇરાકમાં કુદ્‌ર્સ વિરુદ્ધ લશ્કરી આક્રમણ પણ કરી રહ્યું છે. ઓબામા વહીવટીતંત્રના રેકોર્ડને ધ્યાનમાં રાખીને, જેમાં બાઈડેને ઉપરાષ્ટ્રપતિ તરીકે સેવા આપી હતી, કુદ્‌ર્સ લોકો ટ્રમ્પ કરતા કેટલાક સુધારાની અપેક્ષા રાખી શકે છે. પરંતુ, તેઓએ તેમની આશા વધારવી ન જોઈએ.
આ વ્યવસ્થાના મહત્ત્વના મુદ્દામાં વોશિંગ્ટન સીરિયા અને તુર્કી બંનેમાં કુદ્‌ર્સ વિરુદ્ધ તુર્કીના માનવાધિકારના ભંગ પરથી નજર ફેરવી લેતું હતું. ત્યાં સુધી કે ઇરાકમાં તુર્કીના હવાઈ હુમલાઓ દ્વારા તે સમયે સિંજર જેવા સ્થળોએ ઇરાકી સૈન્યના જવાનો અને નાગરિકોની હત્યા કરવામાં આવી હતી, ઓબામા અથવા ટ્રમ્પ હેઠળનું અમેરિકન વહીવટીતંત્ર તુર્કીને ઠપકો આપવામાં પણ નિષ્ફળ ગયુ હતું. જો નવો બાઈડેન વહીવટ તુર્કી સંબંધિત ઓબામા વહીવટની માનક ઓપરેટિંગ પ્રક્રિયાઓ પર પાછો ફરશે, તો કોઈ બદલાવ થશે નહીં. બાઈડેન વહીવટ અંકારાને ઁદ્ભદ્ભ સાથે વાટાઘાટોનાં ટેબલ પર પાછા આવવા દબાણ કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. પરોક્ષ વાટાઘાટોમાં પણ પાછા ફરવું, ખાસ કરીને જો અમેરિકનો દ્વારા દેખરેખ રાખવામાં આવે તો તુર્કી અને સીરિયા બંનેમાં વસ્તુઓ સુધારવાની દિશામાં ખૂબ આગળ વધી શકાય છે. જો, એર્દોગન અને તેના સ્ૐઁના ભાગીદારો તેમના આંતરિક અને બાહ્ય યુદ્ધોને જાળવવા માટે અડગ રહે છે, તો પછી બાઇડેને અમેરિકન ભાગીદાર માટે બીજે ક્યાંક જોવું જોઈએ. ગયા વર્ષે બાઈડેને કહ્યું હતું કે, “વોશિંગ્ટને તુર્કીના વિપક્ષી નેતાઓને ઉત્તેજન આપવું જોઈએ, તેમણે એર્દોગનને હરાવવા માટે સક્ષમ બનવું જોઈએ. બળવા દ્વારા નહીં, પણ ચૂંટણી પ્રક્રિયા દ્વારા.” નવા બાઈડેન વહીવટીતંત્રની આ પ્રકારની ભાષા, અંકારામાં વર્તમાન નીતિની ગણતરી બદલવાની દિશામાં ઘણી આગળ વધી શકે છે.
– ડેવિડ રોમાનો
(લેખક મિસોેરી સ્ટેટ યુનિવર્સિટીમાં મધ્ય પૂર્વ રાજકારણના પ્રોફેસર છે)
(સૌ. : અરબ ન્યૂઝ.કોમ)